Recensie: Naar het noorden – Koos Meinderts

Naar het noordenNaar het noorden is het nieuwste jeugdboek van Koos Meinderts met illustraties van zijn vrouw Annette Fienieg. Het verhaal speelt zich af in de Tweede Wereldoorlog en is gebaseerd op de kinderuitzendingen tijdens de Hongerwinter.

Meinderts heeft het boek opgedragen aan zijn schrijfcollega Dolf Verroen, die vorig jaar het Kinderboekenweekgeschenk Oorlog en Vriendschap schreef en de Tweede Wereldoorlog van dichtbij meemaakte. De hoofdpersoon in het boek is Jaap, die met zijn vader, moeder, zus Nel en broertje Kleine Kees in de stad woont. Het verhaal neemt meteen al een tragische wending; het is niet alleen oorlog, maar er wordt ook een ‘naamloos zusje zonder gezicht’ geboren. Het heeft maar een paar minuten geleefd en wordt begraven in een schoenendoos. Jaap geeft haar een naam: Wiesje.

DSCN1092

Als de voedselschaarste toeneemt, moet Jaap samen met Nel en Kleine Kees op zoek naar eten buiten de stad. Ze zingen ‘Hoe leit dit kindeke hier in de kou’ en duwen de kinderwagen met Kleine Kees en spullen om te ruilen voor eten voort. Eerst gaat het nog niet goed, maar op een gegeven moment komen ze bij een heel aardig gezin uit waar ze voor niets eten meekrijgen. Onderweg komen ze ook nog Duitse soldaten tegen. Eén van hen laat een foto van zijn zoontje zien, want Kleine Kees doet hem denken aan zijn eigen kind, Stefan. Tijdens Kerstavond zit Jaap in de kerk, maar zijn gedachten zijn bij zijn verdrietige, magere moeder en hij rent tijdens de mis snel naar huis om te kijken of ze er nog wel is.DSCN1093

Ondanks de kou en het gebrek aan eten, hout en elektriciteit wordt de elfde verjaardag van Jaap gewoon gevierd. Hij krijgt het houten engeltje dat boven het wiegje van Wiesje hing cadeau. Maar dan hoort Jaap iets bijzonders: vader en moeder willen de kinderen naar het noorden sturen, waar meer eten is en het relatief veiliger is. Nel en Jaap zijn ingedeeld in de klasse ‘Noodzakelijk’ en Kleine Kees in de klasse ‘Dringend noodzakelijk’. Kleine Kees heeft dan ook al een hele bolle buik van de honger.

DSCN1096

Samen met een grote groep andere kinderen uit de stad en enkele begeleiders zullen de drie met de boot ‘Nooitgedacht’ naar het noorden van Nederland reizen. Op het laatst, vlak voor vertrek, duwt een onbekende vrouw Nel een baby in de armen. Tegen de leiding zeggen de drie kinderen dat het hun zusje Wiesje is, terwijl het meisje eigenlijk Hanneke heet, zoals op een briefje staat. De bootreis wordt een hachelijk avontuur met onweer en zorgen. Als ze eenmaal in het noorden zijn, worden alle kinderen verdeeld over verschillende gezinnen. Nel, Jaap en Kleine Kees kunnen niet bij elkaar blijven. Jaap komt terecht bij meneer en mevrouw Schut in een klein Fries dorpje.

Het echtpaar spreekt veel Fries en Jaap leert steeds meer van deze taal. Het leuke is dat je zelf mee kunt leren, want de vertalingen van alle Friese woorden en zinnen staan achter in het boek. Jaap eet in het begin zoveel, dat hij er ziek van wordt. Gelukkig knapt hij op en mag hij naar school. Maar daar krijgt hij problemen met Tjeerd, die hem treitert. En waar is Nel gebleven? En Kleine Kees? En hoe zou het toch gaan met zijn ouders? Zouden ze ooit samen weer naar huis kunnen?

DSCN1095 Naar het noorden is een wondermooi boek dat de Hongerwinter belicht vanuit de ogen van een kind. Jaap vraagt zich steeds af wanneer de oorlog voorbij zal zijn en denkt dan aan de Duitse soldaat, die ook graag terug wil naar zijn eigen kind. Je voelt mee met de jongen; het gezin verliest een kindje, meubels worden gebruikt als hout voor de kachel en er moet worden gesmeekt om eten bij de boeren. Als de drie kinderen dan voor een beter leven naar het noorden verhuizen, komen ze nog steeds ontberingen tegen. Het leven in een Fries dorp tijdens de oorlog wordt fijn neergezet door Koos Meinderts; je merkt er niet zoveel van de oorlog, maar toch is het er lastig voor Jaap. Hij blijft een buitenstaander die verlangt naar zijn familie.

De tekeningen van Annette Fienieg passen bij de sfeer van het boek. Tegelijkertijd laat Meinderts zien dat er ook lichtpuntjes waren in de oorlog; de verjaardag van Jaap en de mooie momenten in Friesland zorgen voor luchtige avonturen in het leven van de jongen. Dat Meinderts boeken en documentaires heeft geraadpleegd om een zo goed mogelijk beeld te schetsen van die periode uit de Nederlandse geschiedenis is te merken; je kunt je door de vele details goed verplaatsen in de emoties van het gezin en in de stemming van de tijd. Voor kinderen met een voorkeur voor historische boeken is dit dan ook een leerzame aanrader.

DSCN1094

Titel: Naar het noorden
Auteur: Koos Meinderts
Uitgeverij: Hoogland & Van Klaveren
ISBN: 9789089672322
Voor kinderen vanaf 10 jaar.

Lees ook:De zee zien – Koos Meinderts
Lees ook:Kees & Kees en Koosje – Olivier Dunrea
Lees ook:Veel Mees Kees – Mirjam Oldenhave
Lees ook:De superdikke meester Jaap
Lees ook:Apenkolder – Tjibbe Veldkamp

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>